Hệ sinh thái rừng nhiệt đới ở việt nam

     
*

*

hiện trạng hệ sinh thái xanh ở Việt Nam: Những thử thách và khuyến nghị một số giải pháp phục hồi

Tóm tắt

Năm 2021 là năm được liên hợp quốc vạc động cho 1 thập kỷ (2021 - 2030) phục hồi của những hệ sinh thái xanh (HST) trên rứa giới, giúp xóa đói, giảm nghèo, đối phó với chuyển đổi khí hậu (BĐKH) và ngăn chặn sự tốt chủng của khá nhiều loài sinh vật. Là một đất nước có HST đa dạng, phong phú, có giá trị ĐDSH cao, dẫu vậy trước phần nhiều áp lực tăng thêm do hoạt động vui chơi của con fan và tình trạng BĐKH, vn đang cố gắng nỗ lực để bảo tồn, phục hồi các HST, nét đẹp của từ bỏ nhiên, hướng đến phát triển bền vững.

Bạn đang xem: Hệ sinh thái rừng nhiệt đới ở việt nam

Từ khóa: Hệ sinh thái, thách thức, chiến thuật phục hồi.

Hiện trạng những HST trên Việt Nam

có thể nói, địa hình với khí hậu của nước ta đã tạo ra sự đa dạng mẫu mã của các HST tự nhiên trên phần lục địa và trên biển. Một số HST mô hình lớn của Việt Nam cân xứng với phương pháp phân loại nước ngoài như sau:

Bảng 1: những HST mô hình lớn ở Việt Nam

STT

HST vĩ mô

Khu vực phân bố

1

HST núi

Miền núi phía Bắc, Miền Trung, Tây nguyên

2

HST đồi

Các tỉnh Trung du

3

HST ven sông

Dọc các con song lớn

4

HST nước nội địa

Các ao, hồ, đất ngập nước

5

HST nông nghiệp

Đất trồng, cánh đồng

6

HST nông thôn

Các làng, xã

7

HST thành thị

Các thành phố, thị trấn, thị tứ

8

HST mỏ

Các mỏ khai khoáng, than, Boxit

9

HST rừng

Các khu vực có rừng

10

HST đồng cỏ

Các đồng cỏ

11

HST ven biển

Các vùng ven biển

12

HST đảo

Các hòn đảo

13

HST nước mặn

Các vịnh, biển

14

HST rừng ngập mặn

Các khu rừng ngập mặn

Ở Việt Nam, có không ít HST mô hình lớn khác nhau, tuy nhiên, tác giả chỉ điểm 14 HST vĩ mô như trên. Nếu đối chiếu tới các HST vừa và vi mô, đã còn rất nhiều HST không giống nữa. Sau đây, tác giả chỉ phân tích một trong những HST vĩ mô như HST rừng, HST khu đất ngập nước và HST nước mặn.

HST rừng

 HST rừng (HSTR) chiếm phần trăm lớn ngơi nghỉ Việt Nam, bao hàm các dạng hình HST: Rừng bí mật thường xanh mưa ẩm nhiệt đới; rừng kín nửa rụng lá độ ẩm nhiệt đới; rừng lá rộng thường xanh bên trên núi đá vôi; rừng lá kim tự nhiên; rừng thưa cây chúng ta dầu; rừng khô hạn tự nhiên; rừng tràm váy lầy nước ngọt; rừng tre, nứa; rừng ngập mặn. Cạnh bên các vẻ bên ngoài HSTR trên, những nhà công nghệ còn phân loại 14 hình dáng thảm thực đồ vật rừng theo những yếu tố sinh thái. Dựa trên các yếu tố tự nhiên và thoải mái về khí hậu, địa hình, địa chất, thổ nhưỡng trên phần lục địa vn cho thấy, gồm 8 vùng sinh thái lâm nghiệp cùng với 47 tiểu vùng có các đặc trưng riêng rẽ về kiểu dáng thảm thực vật với cảnh quan.

Các khu rừng ở việt nam là chỗ cư trú và sinh sinh sống của phần nhiều các loại động, thực đồ hoang dã trên cạn, đồng thời cũng là nơi có ĐDSH cao nhất. Năm 1990, diện tích rừng là 9.175.000 ha, độ phủ của rừng chỉ chiếm 27,8%, nhưng lại nhờ cải tiến và phát triển trồng rừng mà cho năm 2017, diện tích rừng tăng thêm 14.415.381 ha cùng độ phủ đạt 41,45%. Mặc dù nhiên, số liệu này vẫn còn đấy thấp so với yêu cầu bởi diện tích đất trống, đồi núi trọc vẫn còn tới hơn 2 triệu ha (Bộ NN&PTNT, 2017).

trên cơ sở những nhóm yếu tố sinh thái không giống nhau, những tác trả đã phân loại thảm thực trang bị rừng nước ta thành 8 HST nhà yếu phụ thuộc điều kiện sinh thái và đặc điểm kết cấu nội tại của từng kiểu. Mỗi HST được xem là một vẻ bên ngoài rừng chính, mỗi loại rừng còn có các loại phụ miền và những ưu hợp chỉ thị mỗi HST được bộc lộ kỹ theo các điểm lưu ý phân bố, sinh thái và cấu tạo như: Rừng bí mật thường xanh mưa ẩm nhiệt đới; Rừng bí mật nửa rụng lá ẩm nhiệt đới; Rừng lá rộng hay xanh trên núi đá vôi; Rừng lá kim trường đoản cú nhiên; Rừng thưa cây họ dầu; Rừng ngập mặn; Rừng tram; Rừng tre nứa (Nguyễn Ngọc Lung cùng nnk, 2010).

HST dất ngập nước

hướng dẫn kỹ thuật phân nhiều loại đất ngập nước (ĐNN) của Tổng cục môi trường thiên nhiên được dùng cho các hoạt động liên quan đến điều tra, thống kê, kiểm kê ĐNN giao hàng công tác bảo tồn ĐDSH với sử dụng láu lỉnh tài nguyên ĐNN. Theo đó, khối hệ thống phân một số loại ĐNN sinh sống Việt Nam bao gồm 3 nhóm với 26 kiểu, vào đó, những kiểu HST tương tự với những HST vi mô: nhóm 1, ĐNN ven bờ biển có 9 mẫu mã (thảm cỏ biển, rạn san hô, những vùng cửa ngõ sông, rừng ngập mặn (RNM), váy đầm phá, vùng đại dương nông, địa hình các-xtơ, vách đá, đất vùng gian triều); team 2, ĐNN trong nước gồm 8 vẻ bên ngoài (sông suối tất cả nước thường xuyên xuyên, nước theo mùa, hồ, than bùn, ĐNN có cây bụi, cây gỗ, khu vực nước nóng, hệ thống tủy văn ngầm); team 3, ĐNN nhân tạo có 9 nhóm (nuôi trồng thủy sản nước mặn, nợ, đồng cói, đồng muối, nuôi trồng thủy sản nước ngọt, khu đất nông nghiệp, hồ nước nhân tạo, moong khai quật khoáng sản, hồ nước thải, sông đào) (Bộ TN&MT, 2013).

*

Hình 1. Diễn biến diện tích RNM giai đoạn 2010 - 2017

(Nguồn report Bộ NNPTNT, 2018)

Các nghiên cứu mang lại thấy, từ năm 1975, diện tích RNM bị suy giảm chủ yếu vày bị chặt phá để nuôi tôm, thủy sản và bi chuyển đổi đến xây dựng cơ sở hạ tầng, khu vực dân cư, khiếp tế khác. Đến năm 2016, 2017, diện tích RNM tăng là do hoạt động trồng rừng mới bên trên đất mới bồi.

Thảm cỏ hải dương ven bờ vn có 14 loài, phân bố ở hầu như các vùng nước triều thuộc một số trong những loại thủy vực ven bờ với ven những đảo Việt Nam, trừ vùng triều ở các cửa sông lớn là sông Hồng ở phía Bắc, sông Cửu Long ở phía Nam. Đây là HST có năng suất sinh học cao, đồng thời có hệ động vật biển sống vào thảm khá nhiều dạng. Quần buôn bản sinh vật dụng trên những thảm cỏ biển ở nước ta ước tính ngay sát 1.500 loài sinh vật khác nhau, trong số ấy các thảm cỏ ven bờ có rộng 1.000 chủng loại (Cao Văn Lương và nnk. (2014). Những khu vực có thảm cỏ với diện tích s lớn, tập trung bây chừ chỉ còn trong những đầm phá ven bờ miền Trung, chiếm khoảng tầm hơn 75% tổng diện tích những thảm cỏ ven bờ.

 HST biển lớn

Vùng biển vn có bờ biển dài hơn 3.260 km với trên 3.000 quần đảo lớn, nhỏ dại ven bờ cùng hai quần hòn đảo Hoàng Sa, ngôi trường Sa. Vùng biển độc quyền kinh tế của nước ta rộng bên trên 1 triệu km2. Trên đại lý về điều kiện tự nhiên, môi trường thiên nhiên biển và giới sinh vật dụng biển, vùng biển vn có khoảng tầm 20 phong cách HST biển. Những HST biển điển hình ở đới ven bờ như bến bãi triều, RNM cửa ngõ sông, váy đầm phá, vũng, vịnh biển, tùng, áng, rạn san hô, thảm cỏ biển… không tính ra, còn các HST vùng nước quanh những đảo ven bờ, hòn đảo xa bờ, quan trọng vùng nước cùng vùng đáy biển khơi sâu (vùng biển khơi quanh những quần hòn đảo Hoàng Sa cùng Trường Sa) (Báo cáo ĐDSH quốc gia, 2018).

Tuy chưa xuất hiện tài liệu thiết yếu thống phân nhiều loại HST biển cả (ngoại trừ tư liệu về phân một số loại ĐNN), nhưng các nhà công nghệ cũng xác minh vùng biển vn có khoảng 20 hình dạng HST điển hình, phân bố trên 1 triệu km2, cùng với 11.000 chủng loại sinh vật dụng cư trú, trong số đó có khoảng chừng 6.000 loài động vật hoang dã đáy; 2.038 loài cá; 653 loài rong biển; 657 loài động vật hoang dã phù du; 537 chủng loại thực trang bị phù du; 94 loại thực đồ gia dụng ngập mặn; 225 loài tôm biển... Bên cạnh ra, cùng với 3.000 quần đảo lớn, bé dại ngoài khơi cùng vùng lãnh hải gắn với bờ biển khơi rộng mang đến 226.000 km2 là nơi bao gồm đặc trưng cho những HST đảo (Báo cáo ĐDSH quốc gia, 2018).

Thách thức so với HST tại Việt Nam

mặc dù, diện tích rừng tăng trường đoản cú 7,8 triệu ha (năm 1981) lên 14,6 triệu ha (năm 2019), nhưng hiện tượng mất rừng vẫn diễn biến phức tạp tại nhiều nơi, tự vùng Tây Nguyên, Duyên hải miền trung bộ và Đông phái nam bộ. Hiện tượng kỳ lạ mất rừng với phá vỡ vạc sự lắp kết các mảng rừng khiến cho rừng trở yêu cầu manh mún, khá phổ cập tại các khu rừng trường đoản cú nhiên. Bên cạnh HSTR, BĐKH cũng làm cho các HST vùng bờ bị suy thoái và thu khiêm tốn diện tích, mối cung cấp lợi thủy thủy sản giảm sút. Những quần thể động, thực vật gồm xu hướng di chuyển ra xa khơi hơn do đổi khác cấu trúc hoàn lưu giữ ven biển, biến đổi sự liên tưởng giữa sông - hải dương ở vùng cửa sông ven bờ và mất cho tới 60% các nơi cư trú tự nhiên.

cùng với đó là sự việc suy giảm nhanh chóng của HST san hô, thảm cỏ biển, ngoài nguyên nhân chủ yếu là do chuyển động phát triển kinh tế tài chính của con người, BĐKH cũng chính là yếu tố lớn, rình rập đe dọa đến các HST đặc biệt quan trọng này. ánh sáng nước đại dương tăng cao, cùng phản xạ mặt trời vượt tài năng chịu đựng của san hô, khiến cho chúng trở thành white color (hiện tượng tẩy trắng san hô). Những vận động phát triển kinh tế tài chính của con người đã phá hủy môi trường sống, làm suy giảm chất lượng nước với trầm tích. ở bên cạnh đó, các buổi giao lưu của thiên tai như bão, buổi giao lưu của dòng tung ven biển, sự tải trầm tích cùng phù sa vào mùa lũ của các sông, tốt mực nước đại dương dâng cao cũng chính là những hiểm họa đến những thảm cỏ biển. Vào khi, cơ cấu tổ chức ngành nghề, phương thức khai thác và tổ chức triển khai quy hoạch cai quản vùng ven biển, vùng biển… chưa hợp lý, làm mất nơi cư trú, môi trường bị ô nhiễm, dẫn tới hết sạch các HST cùng động, thực đồ dùng biển.

Đề xuất một số phương án phục hồi HST

phục sinh HST có ý nghĩa và mục đích đặc trưng đối với công tác làm việc bảo tồn ĐDSH và cuộc sống đời thường con người, góp phục hồi các loài động, thực vật sẽ trên bờ xuất xắc chủng, tăng cường làm giàu cảnh quan, cải cách và phát triển các thương mại dịch vụ HST không giống nhau. Vấn đề phục phục hồi thái hoàn toàn có thể có đóng góp góp lành mạnh và tích cực cho vấn đề thích ứng cùng với BĐKH thông qua việc bức tốc khả năng chống chịu đựng với BĐKH và cung ứng dịch vụ HST, tăng khả năng hấp thụ cácbon của HST.

trên thực tế, HST là thay đổi động, luôn biến đổi theo thời gian và ko gian. Bởi vì vậy, phương châm dài hạn của vấn đề phục hồi chính là HST và công dụng của chúng trở lại như trước khi chúng bị tổn thương, suy thoái. Thời hạn qua, việc trồng rừng mới, trồng rừng mộc lớn theo phía thâm canh, rừng phòng hộ ven biển đã có được triển khai thực hiện tại những địa phương, dành được một số tác dụng tích cực. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu và phân tích xây dựng cùng áp dụng thử nghiệm các tế bào hình trồng, tái tạo rạn san hô cũng được một số cơ quan triển khai với sự thâm nhập của cộng đồng, doanh nghiệp. Hiện nay nay, đã có một số tế bào hình kỹ thuật phục hồi rạn sinh vật biển được áp dụng ở những khu bảo đảm biển (KBTB) như Cù Lao Chàm (Đà Nẵng), Vịnh Nha Trang, đảo Phú Quốc. Theo Ban cai quản KBTB tảo Lao Chàm, từ thời điểm năm 2013 đến nay, đơn vị chức năng đã phối hợp với Viện Hải Dương học Nha Trang trồng được rộng 6.000 tập đoàn san hô tại quanh vùng Bãi Xếp, Hòn Lao, bãi Tra, bãi Nần, bãi Bắc (Nha Trang). Tại Phú Quốc, KBTB Phú Quốc cũng phối phù hợp với Viện hải dương học Nha Trang tổ chức làm 2 vườn cửa ươm san hô dưới biển, sửa chữa cho hầu như rạn san hô bị chết, lão hóa. San hô được cắt, tỉa từ vào vùng đệm rồi được chuyển vào vùng lõi tất cả 4 hòn đảo (hòn Vông, hòn Gầm Ghì, hòn Xưởng, hòn Móng Tay) để ươm với được đảm bảo nghiêm ngặt. Các mô hình phục hồi rạn san hô được thực hiện theo hướng xã hội hóa công ty lớn tham gia trồng san hô.

Rõ ràng, để thực thi các vận động phục hồi HST được hiệu quả, điều đặc trưng nhất là phần đông quyết sách khỏe mạnh của chính phủ, trong số ấy phải nói đến là các chương trình hồi phục rừng vày Thủ tướng chính phủ nước nhà phát đụng (Chương trình số 327/1992 về đậy xanh khu đất trống đồi núi trọc; lịch trình 661 về trồng bắt đầu 5 triệu ha rừng; Đề án trồng 1 tỷ cây xanh đến năm 2025), qua đó, đóng góp phần BVMT sinh thái, cải thiện cảnh quan cùng ứng phó với BĐKH. Lân cận các công tác trồng rừng, cơ quan chỉ đạo của chính phủ cũng chủ động, tích cực tiến hành các chiến lược, kế hoạch, chương trình, đề án về bảo tồn, sử dụng chắc chắn ĐDSH, phục hồi các HST rừng, biển, ĐNN bị suy thoái; bảo tồn hiệu quả các loài và nguồn gen; xây dựng và ban hành nhiều văn bản pháp lý quan liêu trọng, kèm theo chính sách và cơ chế quản lý các HST, đặc biệt là các HST có mức ĐDSH cao, nhưng lại rất nhạy cảm với tác động của con người như rừng tự nhiên, RNM, rạn san hô, thảm cỏ biển.

Xem thêm: Bài Văn Hay Tả Hình Ảnh Mẹ Khi Em Mắc Lỗi Lớp 6, Tả Lại Hình Ảnh Của Bố Hoặc Mẹ Khi Em Mắc Lỗi

Để câu hỏi phục hồi các HST giành được yêu ước đề ra, thời gian tới, những cơ quan liên quan cần tập trung vào một số chiến thuật sau: tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, quy định về ĐDSH; quy hoạch bảo tồn ĐDSH trên cả nước; Thực hiện đồng hóa các nhiệm vụ, chú trọng các quy định về đảm bảo an toàn các cảnh quan thiên nhiên với ĐDSH, giảm các tác hễ từ các hoạt động phát triển tài chính - làng hội tới các HST, xem chi tiêu vào vốn thoải mái và tự nhiên là giải pháp để thực hiện trở nên tân tiến bền vững; Xây dựng chiến lược và Quy hoạch đất nước về bảo đảm ĐDSH cho quy trình 10 năm tiếp theo, bảo vệ tính thống nhất, đồng hóa trong công tác làm việc phục hồi các HST nhằm mục đích thực hiện nay mục tiêu đất nước và thế giới về phục hồi HST mang lại năm 2030; bức tốc các giải pháp quản lý thích ứng với BĐKH, hướng dẫn áp dụng các giải pháp dựa vào vạn vật thiên nhiên để sút nhẹ tác động tới các HST; liên quan các chuyển động quan trắc, kiến thiết cơ sở dữ liệu về ĐDSH nói thông thường và HST nói riêng, làm cơ sở cho công tác quản lý, phục hồi; tiếp tục thúc đẩy sự hòa hợp tác của các bên liên quan, bao gồm hợp tác quốc tế, sự kết hợp liên ngành, thu hút quanh vùng tư nhân và xã hội cùng tham gia thực hiện. Đồng thời, tăng cường năng lực quản lý Nhà nước từ trung ương đến địa phương để cải thiện hiệu quả quản lý về các HST.

cạnh bên đó, cần phải có chương trình nước nhà về nghiên cứu, phân loại những HST tổng thể, lập bản đồ phân bố những HST, đánh giá tính tổn thương của những HST và tránh giảm sự trùng lặp trong quản ngại lý, phân phát triển; bức tốc khung bền bỉ để đánh giá hoặc đo lường và thống kê hiện trạng các HST, cùng để đối chiếu sự suy thoái và phá sản giữa các quốc gia, các khu vực và những dạng HST.

Qua hồ hết dẫn liệu trên mang lại thấy, việt nam có sự đa dạng các HST mập ở các cấp độ không giống nhau và thiết yếu phủ nước ta đã rất nỗ lực trong công tác bảo tồn, lưu lại và phục hồi những HST đó bằng cách đưa ra cá phương án quan trọng như hồi sinh HST, chế độ bảo tồn và công nghệ để hưởng trọn ứng thập kỷ phục sinh HST cho tới năm 2030 của phối hợp quốc.

Kết luận

Ở Việt Nam, có tương đối nhiều HST vĩ mô khác biệt đặc trưng là các HST rừng, HST đất ngập nước với HST nước mặn.

bên trên cơ sở những nhóm nhân tố sinh thái không giống nhau và điểm lưu ý cáu trúc nội tại của từng kiểu, những tác giả đã phân loại thảm thực trang bị rừng nước ta thành 8 HST chủ yếu và 14 dạng hình thảm thực vật.

HST ĐNN và HST nước mặn ở vn được tạo thành 3 đội với 26 kiểu, trong đó, các kiểu HST tương đương với các HST vi mô: team 1, ĐNN ven bờ biển có 9 kiểu, nhóm 2, ĐNN nội địa gồm 8 kiểu với Nhóm 3, ĐNN tự tạo có 9 kiểu.

gần như thách thức so với HST tự nhiên và thoải mái của Việt Nam tăng thêm do: sự gia tang số lượng dân sinh gây sức nghiền lên các HST(các vận động kinh tế, khai quật tài nguyên ko kiểm soát), các điều kiện tự nhiên và thoải mái và BĐKH cũng làm cho suy giảm chức năng và cấu tạo của các HST (nhiệt độ nước biển cả tăng, thiên tai, thảm họa, sự phản xạ mặt trời thừa ngưỡng chịu đựng đựng).

Để phục hồi hiệu quả các HST cần tập trung vào một số trong những giải pháp: thường xuyên hoàn thiện hệ thống chính sách, điều khoản về ĐDSH; triển khai mục tiêu nước nhà và thế giới về hồi sinh HST mang lại năm 2030; tăng cường các giải pháp thống trị thích ứng với BĐKH; xuất bản cơ sở dữ liệu về ĐDSH cùng HST; hệ trọng sự hợp tác quốc tế; gây ra chương trình nghiên cứu, phân loại các HST, lập bản đồ phân bố những HST, đánh giá tính tổn thương của những HST.

PGS. TS. Lê Xuân Cảnh

Viện sinh thái xanh và khoáng sản sinh vật

Tài liệu tham khảo

Bộ TN&MT, 2013. Báo cáo quốc gia lần thứ 5 thực hiện Công ước ĐDSH, giai đoạn 2009 - 2013.

Bộ TN&MT, 2016. Báo cáo giữa kỳ về tình hình thực hiện Chiến lược quốc gia về ĐDSH đến 2020, tầm nhìn đến 2030.

Bộ TN&MT, 2018. Báo cáo ĐDSH quốc gia.

Ellenberg H., 1973. Versus einer Klassifikation der Okosysteme nach funktionalen Gesichtspunkten. In H. Ellenberg (ed) Okosystemforshung. Springer, Berlin/Heidelberg, pp 235-265.

Nguyễn Ngọc Lung, Đỗ Xuân Quát, Nguyễn Đình Sâm cùng nnk., 2010. Báo cáo cuối cùng - Phân vùng sinh thái xanh lâm nghiệp sinh hoạt Việt Nam. Tư liệu của UN-REDD, RECFEE.

Xem thêm: Hãy Kể Một Việc Tốt Em Đã Làm (16 Mẫu), Kể Về Một Việc Tốt Mà Em Đã Làm

Cao Văn Lương, Đàm Đức Tiến, Đỗ Công Thung, 2014. Hiện trạng cỏ biển khu vực ven bờ Tây vịnh Bắc bộ. Tạp chí công nghệ và technology Biển; Tập 14, Số 3A; 2014: 223-229. DOI: 10.15625/1859-3097/14/3A/5196

WWF Việt Nam, 2003. Xây dựng các bản đồ HST tiêu biểu ở Việt Nam

Satus và challenges of ecosystems in Vietnam and some recommended restoration measures

Aso. Prof. Le Xuan Canh

Institute of Ecology và biological Resurces/VAST

Abstract:

In 2021 the UNDP is declearing the UN Decade on Ecosystem Restoration (2021-2030), is a điện thoại tư vấn for the protection and revival of ecosystems all around the World, for the hunger eradication, poverty reduction, climate change adaptation and prevention of the extinction of many species due lớn the increasing of high preasure of human activities và climate change. Vietnam is trying khổng lồ conserved and restored the natural ecosystems – natural beauty, toward lớn the suistanable development goals.